Gelişmeleri Azerbaycan-İran Hattında Stratejik Hafıza ve Egemenlik Refleksi şeklinde değerlendiren Şanlıurfalı İş İnsanı Hüseyin Büyükfırat, A Haber'e katıldığı canlı bağlantıda şunları aktardı: "Nahçıvan’da sivil yerleşimleri ve kritik altyapıyı hedef alan drone saldırısı sonrası Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in sergilediği kararlı tutum, bir anlık gerilimin değil, otuz yıllık bir devlet hafızasının sonucudur. Bu süreci doğru okumak için şu tarihsel gerçekleri hatırlamak gerekir:
1. Bölgesel İstikrar ve İşgal Dönemi (1991 - 2020)
• Lojistik Destek: Azerbaycan’ın bağımsızlığını kazandığı ilk yıllardan itibaren İran, Karabağ işgali boyunca Ermenistan’ın dünyaya açılan en stratejik kapısı olmuş; bu durum işgalin yıllarca sürmesine dolaylı katkı sağlamıştır.
• İnsani Hassasiyetler: 90’lı yıllarda işgalden kaçan bir milyon Azerbaycanlı sivilin yaşadığı trajedide, sınırın öte yanından beklenen insani desteğin karşılık bulmaması halkın hafızasında derin bir güven bunalımı yaratmıştır.
2. 44 Günlük Savaş ve Bölgesel Hareketlilik (2020)
• Sahadaki Engeller: Azerbaycan topraklarını işgalden kurtarırken, sınır hattındaki askeri hareketlilik ve Ermenistan’a yönelik lojistik akışın devam etmesi, Bakü tarafından "bölgesel barışa engel teşkil eden bir tutum" olarak kaydedilmiştir.
3. Diplomatik Güvenlik ve Elçilik Saldırısı (2023)
• Tahran Baskını: 2023 yılında Azerbaycan’ın Tahran Büyükelçiliği’ne düzenlenen ve bir diplomatik görevlinin şehit edilmesiyle sonuçlanan saldırı, devletler arası hukukta kabul edilemez bir ihlal olarak ikili ilişkilerde tarihi bir kırılma yaratmıştır.
4. Nahçıvan Saldırısı ve Stratejik Kırmızı Çizgiler (5 Mart 2026)
• Havalimanı ve Sivil Hedefler: Drone saldırısının Nahçıvan Havalimanı’nı hedef alması ve bir okulun yakınına düşmesi, meseleyi askeri bir kaza olmaktan çıkarıp doğrudan bir güvenlik tehdidi haline getirmiştir.
• Garantörlük Statüsü: Nahçıvan, Türkiye’nin de garantörlüğünde olan stratejik bir bölgedir. Buraya yapılan taciz, bölgesel güvenlik mimarisine yönelik bir meydan okumadır.
5. İlkeli Diplomasi: Rusya Örneği
• Prensipli Duruş: Azerbaycan’ın egemenlik refleksi tek bir ülkeye özgü değildir. 2024 yılında yaşanan uçak hadisesinde Rusya’ya karşı gösterilen dik duruş ve tazminat talebi, Bakü’nün uluslararası hukuk çerçevesinde tavizsiz bir çizgi izlediğinin kanıtıdır.
6. Diplomatik Nezaket ve Güvenlik Dengesi
• Sıra Dışı Adım: Saldırıdan sadece bir gün önce taziye ziyaretinde bulunan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, diplomatik nezaketin en üst örneğini sergilemiştir. Buna karşılık gelen askeri taciz, Azerbaycan tarafında iyi niyetin suistimali olarak değerlendirilmektedir."